De ekster (Pica pica) behoort tot de vogels die iedereen herkent, maar die maar weinig mensen echt horen. Zijn schorre en repetitieve kreet markeert de ochtenden in tuinen, stedelijke parken en bosranden. Tussen alarmgekraai en subtielere vocalisaties verbergt het geluidsspectrum van deze vogel uit de corvidae-familie een complexiteit die bioakoestisch onderzoek begint te documenteren.
Vocalisaties van de ekster: veel meer dan alleen geluid
De bekendste kreet van de ekster, het snelle en droge “tché-tché-tché”, dient als alarmsignaal. Een naderende kat, een roofvogel in de lucht, een te nieuwsgierige mens: de ekster waarschuwt. Deze kreet stelt niet alleen zijn soortgenoten in staat om alert te zijn, maar ook andere vogelsoorten in de tuin profiteren van deze ongewilde wachtpost.
Aanrader : Alles wat je moet weten over het inrijden en de maximale snelheid van een 125 scooter
Het zou echter een vergissing zijn om de ekster tot alleen deze alarmkreet te reduceren. Er zijn ongeveer twintig soorten vocalisaties geïdentificeerd bij Pica pica: bedelkreten van jonge vogels, groepscoördinatiekreten, paringsvocalisaties, contactgeluiden tussen partners. Deze rijkdom brengt de ekster dichter bij de complexiteit die wordt waargenomen bij andere corviden zoals de raaf.
Om de betekenis van de kreet van de ekster beter te begrijpen, moet men rekening houden met de context: eenzelfde type kreet kan variëren in intensiteit, ritme en duur afhankelijk van de waargenomen bedreiging of de sociale situatie. De ekster past zijn vocalisaties aan zijn gesprekspartner aan, wat een vorm van intentionele communicatie impliceert die onderzoekers blijven verkennen.
Verder lezen : Alles wat je moet weten over de prijzen van bedrukking bij Intersport: tarieven en tips
Dief van glanzende voorwerpen: wat de ervaring van Exeter zegt
Het beeld van de ekster die juwelen en munten steelt om ze in zijn nest te verbergen, gaat al eeuwen mee. Rossini baseerde er een opera op (La gazza ladra), Hergé gebruikte het in De juwelen van de Castafiore. De mythe is diep verankerd in de Europese cultuur.
Onderzoek van de Universiteit van Exeter gepubliceerd in 2014 heeft deze legende op de proef gesteld. Het protocol was eenvoudig: glanzende metalen voorwerpen werden geplaatst nabij voedsel dat toegankelijk was voor eksters. Het resultaat verraste: de eksters vertonen een actieve achterdocht tegenover zeer glanzende voorwerpen, tot het punt dat ze het nemen van voedsel in de buurt uitstellen of vermijden. De systematische aantrekkingskracht tot glimmende voorwerpen werd niet bevestigd.
Waar komt dan de reputatie vandaan? Veldobservaties bieden inzicht. De “diefstallen” van voorwerpen zijn vaak gedragingen van spel of nieuwsgierigheid, vooral bij eksters die gewend zijn aan de menselijke aanwezigheid of met de hand zijn grootgebracht. Een licht, hanteerbaar voorwerp dat kan worden vastgepakt en verplaatst, trekt de ekster aan vanwege de textuur of nieuwheid, niet vanwege de glans. De verwarring tussen nieuwsgierigheid en diefstal heeft de rest gedaan.
Een observatie-bias die moeilijk te corrigeren is
Een ekster die een stuk aluminiumfolie uit een tuin meeneemt, valt op. Tien meesjes die zaadjes pikken, blijven onopgemerkt. De grootte van de ekster, zijn aanwezigheid in stedelijke gebieden en zijn zichtbare gedrag maken hem verdacht. Deze observatie-bias onderhoudt de mythe zekerder dan welke bewijsvoering dan ook.
Predatie op kleine vogels: onevenredige beschuldigingen
Een ander groot verwijt aan de ekster betreft de predatie op nesten. Hij eet inderdaad eieren en jonge vogels, wat hem de classificatie oplevert van een soort die schade kan toebrengen aan een deel van het Franse grondgebied.
De beschikbare gegevens laten niet toe om te concluderen dat er een significante impact is op de populaties van kleine vogels. Campagnes van bewustwording, geleid door natuurbeschermingsverenigingen in verschillende Europese landen sinds het begin van de jaren 2020, benadrukken dit punt: de werkelijke impact van eksters op zangvogels is gering vergeleken met de vernietiging van habitats en huiskatten.
- De predatie door de ekster blijft opportunistisch en seizoensgebonden, geconcentreerd in het voorjaar tijdens het broedseizoen.
- Huiskatten doden een aantal kleine vogels dat niet te vergelijken is met dat van corviden, volgens de feedback van ornithologische verenigingen.
- De vernietiging en fragmentatie van habitats (hagen, bosjes, braakliggende terreinen) ontnemen zangvogels beschermde nestlocaties, een factor die veel bepalender is dan natuurlijke predatie.
Deze campagnes beginnen effect te sorteren: de aanvragen voor systematische regulering van eksters nemen lokaal af in sommige Europese landen, ten gunste van benaderingen die gericht zijn op het herstel van habitats.
Intelligentie en sociaal leven van Pica pica: een ondergewaardeerde corvid
De ekster maakt deel uit van de corvidae-groep, een familie van vogels waarvan de cognitieve vermogens al tientallen jaren worden gedocumenteerd. Hij is trouw aan zijn partner en het paar bouwt elk jaar een nest van takken, vaak op de top van een jonge boom, bedekt met een koepel van takken die soms doornen bevatten om het nestje te beschermen tegen roofdieren.
De bouw van het nest kan één tot twee maanden duren, een investering die getuigt van een coöperatief gedrag binnen het paar. Het nestje bevat doorgaans vier tot negen eieren, met een incubatietijd van zestien tot eenentwintig dagen.
Een sedentair vogel aangepast aan steden
De ekster is sedentair. Hij migreert niet en blijft het hele jaar op hetzelfde territorium, wat zijn constante aanwezigheid in tuinen en stedelijke parken in Frankrijk verklaart. Deze nabijheid tot de mens voedt paradoxaal genoeg zijn slechte reputatie: hoe zichtbaarder een dier is, hoe meer kwaad het wordt toegeschreven.
Zijn dieet is omnivoor en opportunistisch. Insecten, larven, zaden, fruit, voedselresten: de ekster past zich aan wat zijn omgeving biedt. Deze voedingsplasticiteit, gecombineerd met zijn intelligentie, verklaart waarom de soort goed gedijt in omgevingen die door verstedelijking zijn veranderd.
Het slechte imago van de ekster is gebaseerd op overtuigingen die de beschikbare wetenschappelijke gegevens niet bevestigen. Geen compulsieve dief, noch een vreeswekkende roofdier, blijft hij een corvid waarvan het vocale repertoire, de cognitieve vermogens en de rol in het stedelijke ecosysteem meer aandacht verdienen dan achterdocht.